Waarheid zonder liefde!

In 1 Korintiërs 13 staat dat de liefde blij is met de waarheid. Logisch, want liefde en waarheid horen bij elkaar. Ze willen niet zonder elkaar. Het zijn twee kanten van dezelfde medaille. Laat je één van beiden weg dan ontstaat een anomalie, een afwijking, een tegenstrijdigheid.

Liefde zonder waarheid is sentimentaliteit, hypocrisie, het zijn gevoelens zonder basis. Deze liefde is oppervlakkig en van korte duur. Ze is blind en daardoor niet ongevaarlijk.

En wat is waarheid zonder liefde?

Dat is fundamentalisme!

Fundamentalisme is een monster. Het betekent een waarheid uitschreeuwen zonder enige belangstelling of liefde voor de ontvanger. Het is een zonde tegen God en de mensheid. Een voorbeeld van waarheid zonder liefde zijn militante moslims. Zij denken de waarheid in pacht te hebben en schreeuwen die de mensheid toe. Maar ook christenen kunnen er wat van! Voorbeelden te over in de geschiedenis. Onlangs zag ik een tv programma over een fundamentalistische kerk in Amerika. Regelmatig trekken zij naar de invalswegen van de stad en demonstreren daar met grote borden waarop staat: God haat homo's! Afgezien van het feit dat deze zin bijbels onwaar is - God haat de zonde, maar Hij strekt liefdevol zijn armen uit naar uit alle mensen - kun je op deze manier nooit één ziel bereiken voor het koninkrijk van God.

Fundamentalisten schreeuwen en maken een hoop lawaai, maar het zijn volgens Paulus in 1 Korintiërs 13, 'nullen' omdat ze geen liefde hebben. Waarheid zonder liefde is nooit meer dan een schreeuw die altijd het doel zal missen. Waarheid met liefde is een boodschap voor de wereld. De mensen om u heen snakken naar beiden; ze verlangen naar waarheid die ingebed is in liefde.

Waarheid en liefde!

Vorige week heb ik hier geschreven dat liefde belangrijker is dan waarheid. Dat hebben enkele mensen mij kwalijk genomen. Toch denk ik dat er een prima basis is voor mijn bewering. Jezus zelf zegt in Mattheus 22:37-40: "Heb de Heer, uw God, lief met heel uw hart en met heel uw ziel en met heel uw verstand. Dat is het grootste en eerste gebod. Het tweede is daaraan gelijk: heb uw naaste lief als uzelf. Deze twee geboden zijn de grondslag van alles wat er in de Wet en de Profeten staat".

Paulus schrijft in zijn prachtige Hooglied van de liefde (1 Korintiërs 13). Al sprak ik de talen van alle mensen en die van de engelen – had ik de liefde niet, ik zou niet meer zijn dan een dreunende gong of een schelle cimbaal. Al had ik de gave om te profeteren en doorgrondde ik alle geheimen, al bezat ik alle kennis en had ik het geloof dat bergen kan verplaatsen – had ik de liefde niet, ik zou niets zijn. Al verkocht ik mijn bezittingen omdat ik voedsel aan de armen wilde geven, al gaf ik mijn lichaam prijs en kon ik daar trots op zijn – had ik de liefde niet, het zou mij niet baten.

Dat is ferme taal! Paulus schrijft dat we zonder liefde alleen maar lawaai maken en dat wij niets zijn. Letterlijk staat er 'ik zou een nul zijn'. Dus als ik alles zou weten - ja de waarheid zou 'hebben' - maar ik heb geen liefde, dan heeft al mijn kennis en mijn waarheid geen enkele waarde.  De boodschap van het Evangelie (de waarheid) kan uitsluitend en alleen overgedragen worden in liefde. Want wat is waarheid zonder liefde? Daarover morgen meer!

Wat is waarheid?

Toen Jezus voor Pilatus verscheen en zei dat Hij voor de waarheid wilde getuigen (Johannes 18:37,38) verzuchtte de stadhouder: ‘Wat is waarheid?’ Dat is een goede vraag, omdat iedereen zijn eigen waarheid creëert.

Een Ierse boygroep zong in de negentiger jaren: ‘What we believe is true!’ (wat wij geloven is voor ons waar). Als jij gelooft in reincarnatie dan is dat voor jou DE WAARHEID. Als je gelooft dat de hele schepping toevallig uit het niets ontstaan is, dan is dat JOUW WAARHEID. Dat betekent dat waarheid altijd subjectief is. Daarom is waarheid zonder liefde heel gevaarlijk (daarover maandag meer). We kijken naar feiten of gegevens en kleuren die met onze eigen interpretatie van de waarheid. Dat doen we zelfs met de woorden uit de bijbel. Er zijn veel voorbeelden aan te dragen waarin christenen een totaal andere waarheid uit hetzelfde bijbelvers distilleren.

Wat is dan waarheid?
Heel interessant is dat Jezus niet alleen beweerde dat Hij de waarheid sprak. Hij deed er nog een schepje bovenop (nou ja schepje, zeg maar gerust een schep). Hij zei: IK BEN DE WAARHEID (Johannes 14:6)!

C.S. Lewis, de Britse auteur en filosoof, schreef dat iedereen die zo iets over zichzelf zegt een idioot is of de waarheid spreekt. Er is geen tussenweg. Hier moeten wij kiezen! Zegt Jezus de waarheid ... nee, IS Hij de waarheid, of is Hij een dwaas, die niet wist waarover Hij het had? De keuze is aan ons. Een keuze die verstrekkende gevolgen heeft voor ons leven nu en het leven in de wereld die komen gaat.

Belangrijker dan de waarheid!

Jozua had twee verspieders uitgezonden om Jericho te bespioneren. Ze overnachtten bij de hoer Rachab. Toen de koning te horen kreeg dat twee vreemde mannen door het land trokken en teveel belangstelling hadden voor de verdediging van de stad, stuurde hij zijn soldaten erop af. Rachab vertelde dat de mannen inmiddels vertrokken waren. Dat was een leugen want zij had de beide vreemdelingen op het dak van haar huis onder een bundel vlas verstopt. Met die leugen redde zij het leven van de twee verspieders. Zoals afgesproken bond ze een scharlaken rood koord aan haar venster. Toen de Israëlieten de stad veroverden werden alle inwoners met de ban geslagen. Alleen de hoer Rachab, haar vader en moeder, broers en verdere familie, werden gespaard. Ze kregen een verblijfplaats buiten het kamp van Israël. Jacobus schrijft over haar (2:25) “Werd niet ook Rachab, de hoer, rechtvaardig verklaard om wat ze deed, toen ze de verkenners ontving en langs een andere weg liet vertrekken?” Alles mooi en aardig, maar ze had wel gelogen. Haar leugen werd beloond.

Ik heb een echtpaar gekend dat tijdens de tweede Wereldoorlog een Joods jongetje verstopt had. Tijdens een razzia werd dit echtpaar gevraagd of zij Joden in huis hadden. Hun ontkenning redde het leven van de jongen, maar niet alleen dat. De jongen werd man, kreeg kinderen en kleinkinderen. Die zouden er allemaal niet zijn als het echtpaar de waarheid had gesproken.

God wil de waarheid dat is een ding wat zeker is, maar kennelijk is er iets wat nog belangrijker is dan waarheid. Dat is liefde. Als liefde het grote gebod is waaraan alles wordt opgehangen (Mattheüs 22:34-40), dan is zelfs de waarheid daaraan ondergeschikt. Of denk jij van niet?

Ik lieg nooit!

Iedereen die deze zin uitspreekt moet zijn mond spoelen met zeep. Het is namelijk een leugen. Allemaal marchanderen wij regelmatig met de waarheid. Afhankelijk van het onderzoek dat wij erbij nemen, kan aangetoond worden, dat iedere mens drie tot wel twintig (!) keer per dag liegt. Als mijn schoonmoeder mij vraagt hoe ik die verschrikkelijk bonte jurk vind, dan zeg ik niet: afschuwelijk (dat zou eerlijk zijn), maar zoiets als ... interessante kleuren. Als ik een rotdag heb en ik ontmoet in het trappenhuis mijn buurman, waarmee ik geen goede draad heb, en hij vraagt ... hoe gaat het? ... dan brom ik iets van: ja hoor goed, omdat ik hem geen deelgenoot wil maken van mijn zorgen of problemen. Alles voorbeelden van onwaarheden.

Pinokkio krijgt in het sprookje een lange neus als hij liegt. Heel praktisch als je kunt zien dat iemand liegt. Maar zo is het in het echte leven niet. In werkelijkheid liegen wij niet alleen zelf, we zijn ook voortdurend omgeven door leugens. Denk alleen maar eens aan reclameboodschappen die jou een gelukkig leven voorspiegelen als je de juiste tandpasta gebruikt, of politici die jouw stem proberen te winnen met beloften die ze weer vergeten zo gauw de verkiezingen voorbij zijn.

Satan is de vader van de leugen. De aarde is zijn domein. Geen wonder dat het leven aaneenhangt van leugens. God is een God van waarheid. Hij haat de leugen.

Toch?
Zeker weten ... maar ook weer niet altijd.
Morgen een voorbeeld uit de bijbel, waarin God oneerlijkheid beloont.
Enig idee aan welke gebeurtenis ik denk?

De leugen heeft vele vaders

Volgens Wikipedia is een leugen een bewering die met opzet in strijd is met de waarheid. Er zijn gradaties in de mate van opzet en in de mate waarin de bewering afwijkt van de waarheid. Bij afwezigheid van opzet spreken we van fantasie of een vergissing; bij geringe afwijking van de waarheid spreken we van een halve waarheid, overdrijving, of juist bagatellisering.

Een paar voorbeelden van de vele vormen van liegen
Fantaseren
Bluffen
Een leugentje om bestwil
Overdrijven
Bagatelliseren
Kwaadspreken
Positief denken
Een halve waarheid zeggen
Niets zeggen
Minimaliseren
Jokken
Ontrouw
Ironie
Kletsen
Meineed
Angst
Verzinsel
Noodleugen
Misleiden
Bedriegen
Eufemisme
Het gezicht redden
Manipuleren
Verbergen
Valsheid in geschriften

De Bijbel is heel duidelijk over liegen. God kan niet liegen (Numeri 23:19). In de tien geboden staat ‘Gij zult geen valse getuigenis spreken tegen uw naaste’. Jezus noemt de duivel ‘de vader van de leugen’ (Johannes 8:44). Paulus schrijft in zijn brief aan de Kolossenzen ‘liegt niet meer tegen elkander' (3:9) en in Openbaring 21:8 staat dat leugenaars verdwijnen in de poel, die brandt van vuur en zwavel.

Liegen is een groot probleem, maar wat mij dan wel opvalt is dat de bijbel relatief weinig aandacht geeft aan liegen. Je zou veel meer bijbelgedeelten verwachten die de leugen aan de kaak stellen. Waarom dat niet het geval is kan ik niet zeggen. Heeft iemand een idee?

Mogen wij soms liegen?

Ik heb deze column eerlijk en persoonlijk genoemd. Laten wij de komende dagen eens nadenken over eerlijkheid!

Professor Marius, zoals ik hem graag noemde, had alvleesklierkanker in een vergevorderd stadium. Hij was een katholieke professor in de theologie, en tegen alle clichés in - die wij zo graag koesteren - iemand met een kinderlijk geloof en een onverwoestbaar vertrouwen in God. Bij mijn laatste bezoek vertelde hij opgewonden: "Ik geloof dat God mij heeft genezen ... ik heb geen pijn meer ... ik voel me zo goed ... ik zie er ook veel beter uit ... vind je niet?

Wat had ik moeten zeggen? De dood lag in zijn gezicht. Had ik hem eerlijk mijn mening moeten geven? Natuurlijk niet. Ik zei: "Fijn dat het jou zo goed gaat." Ik zei ook: "God is bij machte wonderen te doen." We hebben elkaars handen vastgehouden, samen gebeden en de Heer gedankt. Twee dagen later was Marius dood.

Ik had niet gelogen doordat ik zijn vraag uitgeweken was. Maar ik had ook niet de waarheid verteld. Moet dat altijd? Mijn antwoord is 'nee'. Ik denk dat het verschil ligt in de intentie. Vertel ik de waarheid niet om daarmee mijn voordeel te doen, of omdat ik anderen niet wil kwetsen of (zoals in dit geval) omdat ik anderen de moed niet wil ontnemen.

Jezus zegt: "Ik ben de waarheid!" Als zijn volgelingen moeten wij de waarheid leven en verkondigen. Toch is er een gebod dat hoger is en verder gaat. Dat is het grote gebod. "Gij zult uw naaste liefhebben als uzelf!"

Morgen nog wat gedachten over 'waarheid en liegen'. Hoe denk jij daar over?